Verduurzamen deel 5 – de extra zonnepanelen.

Extra zonnepanelen plaatsen.

Het groendak op de keuken is vervangen door een zonnedak. 8 Trina Solar panelen van 395 Wp op een schans van van der Valk. Om deze panelen aan te sluiten heb ik ook een nieuwe hybrid converter van Growatt geïnstalleerd. De oude SMA Sunnyboy 3000 kan de totale opbrengst niet aan. De Growatt SPH5000 kan max. 6600 Watt aan en heeft twee aansluitingen voor twee strings. De oude panelen staan nu in serie (waren twee strings op de SB3000) en zijn aangesloten op MPPT1. De nieuwe panelen staan in serie op de MMPT2.

Totale opbrengst 3042 WP + 2844 WP is 5886 WP. Dat past op de converter. Max voltage per string is 550V.

Hier zijn enkele foto’s van het bouwproces.

Eerst heb ik het van der Valk schanssysteem op het dak opgebouwd. Alles netjes uitlijnen zodat de panelen er later op passen. De hoogte is 3 meter, dus de ballast valt mee. 3 stoeptegels per m2 is dan genoeg. Je dak moet het wel kunnen houden! Reken even de maximale dak belasting uit. Er kan altijd nog een halve meter sneeuw op blijven liggen!

Er zitten rubber tegeldragers bij. De opstaande stukken die op de randen van het dak kwamen heb ik afgezaagd. Daar komt geen tegel op en ziet er zo strakker uit.

van der Valk solar system

De panelen heb ik pas geplaatst toen de Growatt SPH5000 er was. Wonderwel kwam die eerder dan ik gedacht had. Levering zou eerst in mei zijn, maar ineens kreeg ik een UPS bezorgmelding, dat die al op 21 april zou geleverd worden. Ik moest ineens opschieten.

Om de panelen te plaatsen moeten ze wel naar boven. Ik dacht hoe doe ik dat in m’n eentje? Met een glijbaan met een nok boven in moet het lukken. De truck: Plaats een paneel, knoop er een sjorband aan en dan vanaf het dak optrekken tot de uitsparing. Sjorband eraf en paneel op het hogere keukendak tillen. Daarna op de goede plek. Nu was het uur van de waarheid: paste het allemaal? De panelen zijn 110 cm breed en pasten net op het dak! Je moet altijd een afstand tot de dakrand houden i.v.m. wind. De gootbreedte helpt hier mee. Verder zijn de zijkanten beplaat en ook de open achterkant dichtgezet met plaatmateriaal. Dit voorkomt voornamelijk dat de wind vrij spel heeft.

Na twee panelen kwam ik er achter dat het ook wel makkelijk is als je de tirappes even van de aansluitkabels afknipt. Dat scheelt een hoop gefrut op je rug onder het paneel. De afstand tussen de twee rijen was net te groot om direct aan te sluiten. Hier heb ik een kabel van een meter gemaakt.

Je ziet hier ook, dat het sedumdak er wel aan gaat. alleen een strook tussen de rijen van ca 70 cm blijft over. Deze afstand is nodig om geen schaduw op de achterste rij te krijgen.

Grote en spannende klus was de lange aansluitkabels naar boven te krijgen en naast de bestaande kabels door het dak in te voeren. Een aanhanger knikarm hoogwerker gehuurd bij Boels. Hiermee kon ik mooi langs de vorstpannen langs de dakrand maneuvreren.  Nog vrij lastig om de kabels netjes onder de gevelpannen te krijgen. Deze zijn nl. om de pan vastgezet met een plug. Helaas toch nog een gebroken, maar met een bitumen pleister weer waterdicht. Een extra gevelpan had ik niet liggen.

Binnen de kabels afgewerkt met de MC4 connectoren en op de inverter aangesloten. Tada: na opstarten direct een dubbele stroom opbrengst te zien in de realtime HomeWizard app. Deze data wordt direct uit de slimme meter gehaald.

Growatt SPH5000 Hybride inverter

De Growatt ARK-2.5 batterij wordt ook netjes opgeladen

De extra panelen zijn aangesloten. screenshot van HomeWizard

Volgende blog over de configuratie van de Growatt SPH5000 Hybrid Inverter en de loggers

Project gestopt en weer gestart -Deel 4

Mijn enthousiasme was een tijdje bekoeld. Het totale uitgedachte plan werd de grond ingeboord door de financiering ervan. Dat gaat niet zo makkelijk als gedacht. Het feit, dat je zelf een grote investering moet doen naast de nu verhoogde subsidies telt niet mee. Gewoon te financieren uit de energiebesparing telt niet mee. Waardevermeerdering en risico verlaging van je onderpand: telt niet mee. Nu de oorlog in Oekraïne een rampscenario voorspelt, zou je denken stop de overwinsten van het Gronings gas in verduurzaming en compenseer ook de Groningers royaal.

Enfin, door een kleine meevaller waar ik niet op gerekend had, heb ik het project weer opgepakt. Alleen de prioriteit omgedraaid. Eerst investeren in wat een ROI van 1 jaar heeft: Extra zonnepanelen en een thuisaccu. Later tegen de winter HR++ glas en een warmtepomp op de ventilatie (dat is haast een must om niet een gasbesparing afgezet in Euro’s, door het putje te gooien. Daarnaast doe je mee om zelfvoorzienend te worden. Op naar off Grid.

8 extra zonnepanelen ga ik op een plat dak erbij leggen. De huidige converter moet worden vervangen om de hogere opbrengst om te vormen. Tegelijk gaat de nieuwe hybrid converter ook de accu’s laden. All-in-One.

Dat is het idee, maar waar haal ik de spullen op korte termijn (hoe sneller, hoe meer rendement)? Na het nodige rekenwerk zijn de panelen van 395 PW  snel gevonden en geleverd. Kabels, montage materiaal voor een platdak enz. ook. Dan de Hybrid Converter, die ik wil gebruiken: Growatt SPH5000. Nergens meer te krijgen in Nederland en niemand, die weet wanneer weer op voorraad. Net als de Accu van Growatt. Ook roofgoed. Een zoektocht over het internet volgd. Uiteindelijk bij de PVshop in Polen de accu kunnen bestellen als een van de laatste (de volgend levering kan 6 maanden duren). Op de oude manier met bankoverschrijving betaald. Fijn als de communicatie goed loopt (telefoon) en de spullen binnen komen. De levering van de converter is een probleem. Kan half mei worden, maar ook later. Dan staan de zonnepanelen al twee maand in de schuur te wachten. Toch jammer van 525 kWh extra opbrengst. Helaas kunnen ze dus niet bij de oude omvormer op. (SMA SB-3000)

Nu via een andere leverancier in Duitsland besteld en levering verwachting is begin mei. Zelfs nog wat goedkoper. Als het echte werk gaat beginnen kom ik terug met de uitvoering. Alles zit nu vast op de converter!

Zolang de salderingsregeling er is (wordt vanaf 2023 in stappen teruggebracht) is er natuurlijk geen noodzaak om een thuis accu te gebruiken, maar ik wil m’n eigen stroom gebruiken voor in de avond en nacht! Werkt gelijk als UPS voor m’n homelab.

Volgende blog gaat over de uitvoering.

spullen:

Zonnepanelen 8 * Trina Vertex Mono 395 W op een frame van van der Valk platdak 2 * portret opstelling bij SolarGarant.nl

Kabels en ander materiaal bij stralendgroen.nl

Hybrid Converter Growatt SPH5000 bij inutec-inc.com

Growatt ARK LV Batterij 50 Amp 48V (makkelijk uit te breiden) bij pvshop.eu

Verduurzamen is een investering

De stappen in een verduurzamings project kosten veel geld. Een tegemoedkoming in subsidie is niet genoeg, mooi meegenomen maar niet genoeg. Meer een druppel op de gloeiende plaat. Daarbij krijg je geen subsidie als die niet door een gecertificeerd bedrijf is uitgevoerd. Er moeten minimaal twee verduursamings onderdelen uitgevoerd worden, anders ook geen subsidie. Dus glas vervangen en een hybride warmtepomp als eerste uitvoeren.

Verduurzamen deel 3 – isoleren buitenschil

Stap een uit het stappenplan, het isoleren van de buitenschil.

Begin eerst met het laag hangend fruit: breng tochtstrippen aan en dicht kieren. Dit geldt straks ook bij het isoleren. Kieren of geen goede aansluiting van isolatiemateriaal geeft problemen, werk nauwkeurig. Dat geld ook voor professionals, dus wees kritisch. Een warmtebeeld als bewijs van goed afgeleverd werk, zit meestal niet in de offerte.

Subsidies worden alleen onder voorwaarden uitgekeerd. Minimaal twee isolatie methoden. Dat mag ook glas (min. 8 m2) en een warmtepomp zijn. Geplaatst door een gecertificeerd bedrijf. Daarna pas de subsidie aan te vragen. (pot is 2022 nog genoeg gevuld www.rvo.nl ).

Veel informatie over R en U waarden en soorten isolatie is ook te vinden op de site van Joost de Vree https://www.joostdevree.nl/shtmls/isolatie.shtml

https://www.joostdevree.nl/shtmls/energiezuinige_woning.shtml

De isolerende jas om je huis wil je zo gelijkmatig mogelijk hebben. Als je al (matig) geïsoleerde muren hebt en oud dubbel glas, dan is het slim om eerst de isolatie waarde van je ramen naar minimaal hetzelfde als de muren te brengen. Om nog even te refereren aan de lekke emmer: de grootste gaatjes eerst dichten. Glas wordt met U waarde (warmte doorgang coëfficiënt) aangegeven. De muren in R (warmte geleidingscoëfficiënt) en dat is het omgekeerde van U. om dat om te rekenen naar R : 1/U=R dus een dubbelgals raam heeft een R waarde van 1/2,8=0,35  Een  HR++ raam heeft een R waarde van 1/1,1=0,9 en HR+++ 1/0,6=1,66 . Hoe hoger hoe beter. Dat geeft dus aan, dat een raam per m2 het grootste warmte verlies geeft. Gaan voor HR+++ glas is de beste keuze, maar vergeet niet dat het kozijn dat aan moet kunnen vanwege de dikte. Draaiende delen moeten vervangen worden. Nog een stap verder is Quadro-glas. Je kozijn moet wel 48 mm en een zware ruit kunnen behappen. R waarde is zelfs 3,3. (1/0,3=3,3) Dit is vrijwel gelijk aan een matig geïsoleerde muur met 5 cm Glaswol! Triple blijft reëler om te plaatsen in bestaand kozijn.

Een matig geïsoleerde spouwmuur heeft al een R van 1,8  Het bouwbesluit voor renovatie vereist een minimale R van 1,3 (nieuwbouw R=4,6). Hoe mooi zou het zijn als je dus naar een totaal van R=4,6 zou gaan. Je ziet op de meeste isolatie rollen in de bouwmarkt een R=4,5 staan. Dit is dus al genoeg. In een bestaand huis is dat bijna niet te realiseren zonder ook extra binnen isolatie aan te brengen. Een zolder met weinig raamoppervlak kan natuurlijk wel hoger worden geïsoleerd, dat heeft wel zin. Hoe hoger het warmte verschil binnen-buiten, hoe meer effect isolatie heeft op het warmteverlies.

Dit is ook een van de veranderende inzichten. Vroeger werd uitgegaan van een slaapkamer dat die 15 graden nodig had. Nu wil je ook daar kunnen studeren en dan zou de temperatuur naar 20 – 21 graden moeten. Het gebruik van de ruimtes is gewijzigd. Een zolder was opslag, dus moest droog zijn en vorstvrij. Vandaag worden alle ruimtes vol benut.

Nu komt de boerenlogica in beeld: moet ik geld steken in extra spouw isolatie, ook al krijg je daar 30% subsidie op, terwijl het warmteverlies t.o.v. glas niet veel verminderd? In mijn geval € 1.400,- voor een R verhoging van 1.2 door 4 cm extra EPS parels in de spouw te spuiten. Die 1000,- kan beter naar HR+++ glas. Dit is maar een voorbeeld van hoe je moet denken en je niet gek laten maken door subsidies.

Vloerisolatie is weer een ander verhaal.

5 cm EPS vloerisolatie

Ga je vloerverwarming toepassen is extra isolatie aan te raden. Je wilt natuurlijk niet warmteverlies naar onderen hebben. Afhankelijk van de hoogte van je kruipruimte kun je luchtzakken (TonZon) onder de vloer hangen of steenwoldekens onder vloer aanbrengen. PUR spuiten ben ik geen voorstander van, ondanks dat er geen CFK’s meer mag worden uitgestoten. Is de hoogte een probleem, dan is nog te overwegen de kruipruimte uit te zuigen. Een enorme vacuüm truck voor de deur en met een dikke slang wordt zand onder de vloer weg gezogen. Of toch gelijk een mancave bouwen? Bij minder dan 50 cm is bodemisolatie mogelijk. Een laag van 20-23 cm EPS korrels of chips wordt onder de vloer gespoten. Je kunt nog steeds onder de vloer maar moet door de parels tijgeren. Helpt ook tegen optrekkend vocht. Er moet nog steeds voldoende geventileerd worden. Vochtige lucht moet weg kunnen. Iets lastiger als je onder de vloer moet, maar ja ik ben ook al geen 10 jaar onder de vloer geweest. Korrels zijn bij sloop later te recyclen, maar ja, wanneer is dat?

Dakisolatie kan van binnenuit worden aangebracht. Als er al isolatie op de dakplaten zit, moet je niet vergeten een goed klimaat vlies aan de binnenkant (net onder de gipsplaatafwerking) te plaatsen. Anders kan vocht condenseren op je dakplaat. Een praktische laag van 14-16 cm (R=6.0) minerale wol is handig. Vaak is de balklaag 16 cm en kun je dus daarover de gipsplaat afwerking schroeven. Manuren zijn altijd duurder dan een paar cm extra isolatie!

Een dakkapel plaatsen geeft extra ruimte op zolder (waarde verhogend) en is een onderdeel van de dakisolatie. De dakkapel moet wel goed geïsoleerd zijn en de ramen moeten HR+++ glas kunnen hebben. Dat wordt niet altijd standaard aangeboden. Kritisch blijven en eventueel voor HR++ glas kiezen als dat absurd veel scheelt. Een dakkapel wordt niet als onderdeel van isolatie gezien en is dus niet uit een verduurzamings bouwdepot te betalen!

Conclusie: Blijf kritisch en denk ook na over de terugverdientijd. Kun je zelf veel doen (geen subsidie mogelijk!), dan is het wel interessant. Laat je het uitvoeren, dan kan de terugverdientijd enorm oplopen.

Volgende stap is de verwarmingstechniek.

Lego F1 Car build from batmobile set parts

last Year I rebuild my 1989 batmobile Lego set to a F1 car. It took me several weeks, but I’m satisfied over the result.

F1 car from parts of batmobile

You can reuse te parts of set 76139 from Lego. This is a great build of the 1989 Bat mobile and now you have the possibility to build an other model. More fun.

I have create a build in Stud.io programm by Bricklink and submitted to theire site as MOC. You can also find the files here.

In studio import the build file and under File- Import – Import Official lego Set. Import As Palette. Set number 76139. Now you have all the bricks needed for the car.

MOC page here.

Deel 2 – Stappenplan van het project

Meten is weten zei ik al in het vorige blog. Weet wat je aan energie verbruikt. Een goed inzicht van je verbruik krijg je door een historie op te bouwen. Heb je nog geen slimme meter, vraag deze dan vervroegd aan. Ik heb een P1 meter van HomeWizard aan de meter hangen, die realtime via WiFi een grafiek van je stroom en gas verbruik op je telefoon weer geeft. Met een abonnement wordt data jaren bewaard en is ook een export in csv te maken. Mijn CV ketel heeft een app, die ook de bedrijfsuren geeft. Het warm tapwater uren is ook te zien. Bij mij is dat ca. 13% van het gasverbruik.

Dus wat wil je weten:

  • Gasverbruik
  • Electragebruik
  • Opbrengst zonnepanelen, terug levering.
  • Waterverbruik, aandeel warmwater.
  • CV water temperatuur
  • Oppervlaktes van begane grond vloer, muren, ramen.

Onderzoek ook de subsidies via RVO.nl . Je moet bijv. minimaal twee isolatiemaatregelen uit laten voeren door een erkend bedrijf. Er zit 9% BTW op manuren i.p.v. 21%.

De grootste uitdaging in verduurzaming van een bestaand huis, is dat alles met elkaar verbonden is. Als je het ene doet, moet ook het andere en als je dit niet doet, heeft dat ook geen zin. Dan heb je nog het rendement van de investering. Heb je geld genoeg en ben je niet milieubewust bezig, dan is het heel erg veel moeite voor een relatief kleine besparing. Het is een wankel evenwicht.

Nu de subsidies in ISDE regeling worden verhoogd, wordt het iets makkelijker om een goeie business case te krijgen. Een beetje bewustwording van de energietransitie en milieu helpt natuurlijk ook. Als je de CO2 uitstoot wilt helpen verminderen, zul je dus moeten verminderen. De eerste stap is isoleren om het energieverbruik op verwarming te verminderen. Vloer, muur en dakisolatie. De volgende stap is het verwarmingssysteem onder de loep te nemen. Warmte pompen halen de warmte uit de lucht of grond. Nadeel is dat er maar ca. 55 graden warmwater wordt gemaakt. Gevolg is dat je dus ook een lage temperatuur CV installatie moet aanleggen. Vloerverwarming, andere radiatoren. Ander kostbaar gevolg is, dat je ook je vloer(-bedekking) moet vervangen. Test een week met 50 graden CV temp. kun je het warm krijgen, dan kan een warmtepomp ook.

Om water te besparen zijn er momenteel systemen om het bad en douche water te recyclen en de warmte terug te winnen. Hydraloop is een soort regenton voor binnen. Een douche die het water hergebruikt is van Upfallshower. Beide Nederlandse uitvindingen.

Om de opbrengst van zonnepanelen volledig zelf te gebruiken (afbouw van salderingsregeling in 2023), moet je de opgewekte stroom opslaan in een thuis accu. ’s Avonds kun je de stroom die over is, wat je anders zou terugleveren, weer zelf gebruiken voor verlichting.

Stappenplan:

  1. Isoleren vloer, muren, dak en ramen.
  2. Verwarmen door warmtepomp en eventueel aangevuld met electrische panelen.
  3. Eigen stroom voorziening met zonnepanelen. Thuis accu.
  4. Waterbesparing, zowel warm als spoel.
  5. Electrische auto voor reizen en als thuisaccu.

Volgende blog gaat over stap 1

Een verduurzamings project bedenken voor je eigen huis

Omdat ik mijn huis wil verduurzamen en daardoor ook een lagere / geen energierekening wil krijgen, ben ik een projectplan gaan schrijven om dit voor elkaar te krijgen. Waar begin je en wat is de impact en wat levert dat op?

in deze serie zal ik proberen de stappen die ik neem te delen.

Deel 1

Een verduurzamings project bedenken voor je eigen huis.

In 2030 wil het kabinet 55% minder CO2 uitstoot realiseren. Hiervoor zullen ook de bestaande huizen van het gas af moeten en worden verwarmd met duurzaam opgewekte energie.

Dat betekend een hoop aanpassingen in de bestaande woningen. Nieuwbouw is een stuk eenvoudiger, daar kun je op ontwerpen. Bestaande woningen zijn met een heel andere gedachten gang gebouwd. Ideeën van toen werken nog steeds, maar door het andere gebruik van ruimtes, worden ook andere eisen gesteld. Om te beginnen zul je een “warmere jas” om je huis moeten hangen. Hoe snel een emmer water leeg loopt, hangt af van het aantal gaatjes en hoe groot die zijn. Dit is net zo bij het vasthouden van warmte. De gaten in je huis moet je dus verminderen en op z’n minst verkleinen. Glas is een van die gaten.

Van het gas af, betekend je oude gas gestookte CV ketel afdanken. Om een warmtepomp (haalt warmte uit de lucht of grond) te gebruiken, moet je de water temperatuur in je radiatoren kunnen verlagen. De normale temperatuur bij een CV is 60-70 graden, maar moet met 55 graden ook je huis warm kunnen krijgen. Is het mogelijk met je bestaande radiatoren de temperatuur te verlagen en toch comfortabel warm te blijven bij -10 graden buiten temperatuur, dan ben je al een eind op weg. Niet alles hoeft dan direct vervangen te worden.

Mijn situatie is een gasgestookte Intergas HR36eco CV ketel (3 jaar oud) en een standaard radiatoren installatie. Ik heb op de grootste radiator in de woonkamer ventilatoren gezet om de warmte sneller te verspreiden en ben gezakt naar 56 graden. De achterkant van deze radiator is bekleed met zilver TonZon radiator folie om maximaal warmte verlies op de gevel te voorkomen. De muur voelt echt kouder aan. Een hybride warmtepomp (met CV ketel als backup) kan dit aan zonder direct een vloerverwarming te installeren.

Handige tools om te gebruiken, meten is weten: Laser digitale temperatuur meter. Hiermee kun je in en uitgangs water temperatuur van je radiator meten. Waterzijdig inregelen van de installatie geeft al een beter rendement.

Een extra informatie blog is van Joost de Vree

In het volgende deel het stappen plan.

Revit 3D models in VR

To watch 3D models in VR you need a VR Headset. A thettered headset like a HTC vive or HP Reverb G2 are direct connected to the pc with Revit installed. use Enscape or Vred to watch in VR. These headsets are more expensive thean a Oculus Quest2 standalone headset.

Using a Quest it’s posible to connect your PC in the same network segment over WiFi. You are totaly free to move and can sit everywhere. Connect a bluetooth keyboard and mouse to the headset. The Quest can connect with VRdesktop. On the PC runs the streamer application from VRdesktop. Choose an envirionment in VRdesktop and you see the real desktop from the physical PC. Even the mouse is working!

An drawing opend in Revit is also opend in Enscape as a plugin for Revit. Enscape makes a rendering in VR. Choose the headset and SteamVR is opening.

The file in Revit is a demo from HvA (Hogeschool van Amsterdam) thanks Richard de Nier, BIM consultant.

Revit 2022 and Enscape 3.0 are 14 day trial versions.

16:9 video in Quest2

Normal video recording in Oculus Quest is a square format. If you want to produce 16:9 format videos, run several scripts in SideQuest. (link: https://sidequestvr.com/ )

Install SideQuest on your PC and set Oculus Quest in Developer mode. After connecting your Quest to the PC, run an custom ADB command:

adb shell setprop debug.oculus.capture.width 1920
adb shell setprop debug.oculus.capture.height 1080
adb shell setprop debug.oculus.capture.bitrate 10000000
adb shell setprop debug.oculus.foveation.level 0
adb shell setprop debug.oculus.capture.fps 60

One by one is a lot of work so al together:

adb shell “setprop debug.oculus.capture.width 1920 && setprop debug.oculus.capture.height 1080 && setprop debug.oculus.capture.bitrate 10000000 && setprop debug.oculus.foveation.level 0 && setprop debug.oculus.capture.fps 60”

Copy and Ctrl-V in the command line (paste doesn’t work) and click RUN COMMAND.

If the headset is turn off, the settings are back to square video!

Reiger verjagen

Sinds een paar dagen zie ik geen goudvissen meer. M’n drie Koi’s zijn wel te zien. Er zitten ook grote goudvissen in de vijver. We zien een reiger op het dak van de achterburen. Loopt een beetje over de nok. Later zie ik hem in de tuin en vliegt ie weg met een kikker. Daar heb ik genoeg van, maar hij moet niet door krijgen dat er meer is. Wegjagen helpt niet.

We zitten in de tuin en de reiger komt rond 6 uur weer aanvliegen. we worden al paranoide als we een schaduw zien. De reiger komt van de nok naar de dakkapel van de achter buren en gaat op de rand zitten. De volgende stap is afdalen naar het dak van de overkapping van de achterburen. Dan loopt ie langzaam over de schutting. Wij zitten muisstil in de tuin om te kijken wat hij gaat doen. Geen 4 meter afstand en ziet ons dus niet als gevaar.

Even later zitten we binnen en zien we hem wegvliegen met een goudvis. Weggepikt bij het riet. Waarschijnlijk zijn de goudvissen toch aan het paren tussen het riet en dus zichtbaar. Wat te doen? Ik lees dat niets helpt maar visdraden spannen over de tuin het landen kan bemoeilijken. Ik span een paar draden aan de achterkant, zodat er niet makkelijk vanaf de achterschutting in de tuin geland kan worden.

Ik zet ook een 180 graden camera aan ‘s nachts op 5 sec timelapse. Op de beelden zie ik net na zonsopgang (ca. 5.30) de reiger weer komen en weer bij de riet kraag een dikke rode goudvis pakken. Hap slik weg. daarna vliegt hij weer weg. Op deze plek zijn geen visdraden gespanen. Alleen rond de vijver, maar dat helpt dus niets.

Er zit maar 1 ding op: een net spannen over de vijver. Niet zo mooi, maar het kan niet anders. Ook over de hele tuin visdraad met 15 kg trekkracht gespannen om de 60 cm. Weer een timelapse opname gemaakt. Op deze opname zie je, dat de reiger niet meer via het vaste patroon op de schutting gaat zitten. Je ziet hem over de schutting rondlopen en uit eindelijk via een paal toch op de grond weet te komen. Daar loopt ie om de vijver en kan niet bij het water. Vliegt later weer weg. Ik denk wel een uur is hij in de tuin geweest.

Ik ga nog wat spijkers op de paal zetten en maak nog een paar keer een timelapse. Als ik een paar dagen geen reiger bezoek heb ‘s morgens vroeg, dan ga we de goede kant op.

Update 7-6

5 nachten een timelapse gemaakt en geen reiger meer ‘s morgens vroeg. Een enkele keer ‘s avonds nog wel eens gezien op de nok van het dak, maar na een 10 min. weer gevlogen.