Deel 6 Niet alles gaat zonder problemen

Helaas heeft de installatie maar 2 dagen gewerkt. Er was geen data meer te zien op de App de tweede dag. Na onderzoek bleek dat de aardlek er niet uit lag maar de inverter uit was en niet meer op te starten. Gecontroleerd of er wel spanning op de inverter stond. Dat bleek zo te zijn.

In de tussentijd de oude SMA Sunnyboy met de oude PV panelen weer opgehangen. Je wilt niet helemaal stoppen natuurlijk met zon opvangen.

Garantieprocedure

Via de garantie procedure van Growatt het probleem gemeld. Alle gegevens die ik had en aansluitgegevens moesten ook in de aanvraag meegezonden worden. Mijn grootste vrees was, dat er in de huidige markt een vervangende inverter niet beschikbaar was. Slechts een week later kwam de nieuwe inverter.

Vervolg installatie

Settings dipswitches op nieuwe inverter gechecked.

Landcode op NL is VDE026 1 = on rest off

RS232 RF stick 1 = on 2 = off

De nieuwe inverter weer opgehangen en alles netjes aangesloten en de RF stick in de RS232 poort. Het uur U is aangebroken: doet ie het?  Niks, nada geen display. Wel een brandlucht, wat iedereen kent als een printplaat smeult. Direct de spanning eraf natuurlijk. Wat bleek: de RF ShineLan stick stonk. Het ding opengemaakt en ja hoor een chip verbrand. Nu de stick eruit was nog een keer de inverter gestart. Eerst nog gecheckt of er spanning op de invoer stekker stond. Dat was OK.

De inverter start op en alles op normaal. Pfff. De oude inverter teruggezonden naar Growatt NL. Het gevoel bekruipt me nu, dat de stick het probleem was en niet de inverter. Die heb ik niet meer gestart zonder de stick eraan. Ik heb dit gemeld en hoop nog een terugkoppeling van Growatt te krijgen.

Na een belletje met de leverancier van de ShineLanBox besloten een nieuwe RF stick te bestellen. Onderzoek loopt nog tussen Growatt NL  en Stralendgroen. Alle info en foto’s gedeeld.

Toen de nieuwe stick aankwam deze live op de inverter gezet en gelinked aan de ShineBox. Alle data wordt weer naar de server.growatt.com gezonden en de App geeft netjes alle data weer.

Zo is Bevrijdingsdag (mijn installatie dag) ook een nieuw begin van mijn vergrootte zon PV installatie geworden. Op 9-5 een mooie opbrengst.

Wat is nu de instelling?

De inverter staat op ‘Normal mode’ ingesteld.

  1. Load first: eerst eigen gebruik, dan de accu laden, dan Grid
  2. Battery first: eerst met PV de batterij laden, dan eigen load, dan naar Grid
  3. Grid first: Eerst naar Grid, maar dan moet je wel invoeren wanneer je de accu wilt laden.

Ik gebruik Load first. Dat betekent, dat de PV energie eerst naar eigen gebruik gaat en de accu wordt geladen indien er power over is. Daarna wordt terug geleverd aan het net. Standaard staat ingesteld, dat er geen AC (Netstroom) wordt gebruikt om de accu te laden! De accu wordt naar 100% geladen.

In de ShinePhone App kun je de instellingen verfijnen (kan ook op de PC:  server.growatt.com). Als je een dagprijs leveringscontract hebt (ik had EasyEnergy voor stroom en gas, maar met de huidige volatiele gasprijs niet te doen), kun je dus ook instellen dat je oplaadt als de stroom bijv. gratis is.

De accu wordt weer ontladen als er geen PV power  meer is. Je verlengt dus zo je eigen opwekking. Ontladen gaat tot 5% wat bij LiFePo accu’s geen degradatie betekend (Lood accu’s mogen maar tot 50% ontladen worden). Wat mij opvalt is dat de accu maar heel weinig ontladen wordt, terwijl je zou verwachten, dat die tot 5% zou ontladen na zonneschijn. Dat moet ik nog uitzoeken. Zie update onderaan post.

UPS bij Blackout

Er moet bij de SPH5000 een extra automatische switch (Auto-Transfer Switch Single Phase) op de EPS en Grid AC worden geplaatst. Deze schakelaar zet de load op de EPS uitgang. Dus op de stroom van PV en accu. De sensor (CT) moet op de nettoevoer zitten, dus voor de groepen (load).

Salderingsregeling.

Met de huidige salderingsregeling (nu 1 op 1 qua inkoop/verkoop prijs) gebruik je eigenlijk het stroomnet als accu. Als in de verrekening een wijziging gaat komen (vanaf 2023 wordt er afgebouwd) en je bijv. de werkelijke stroomprijs betaald krijgt, kun je beter eerst eigen stroom gebruiken. Bij EasyEnergy bijvoorbeeld kreeg ik de dagprijs terug. Dus rijk werd je er niet van. Je zou kunnen terug leveren als de prijs hoog is vanuit de accu bij zo’n contract.

Enkele tips die ik via veel zoeken gevonden heb:

  1. Settings voor de landcode dipswitch: VDE026 voor NL (staat niet in de handleiding, Installateurs zeggen dat die al op NL is ingesteld! Maar wat als je inverter uit het buitenland komt?)
  2. Settings veranderen via ShinePhone App: code growattJJJJMMDD (datum van vandaag)

Andere settings die niet standaard zijn:

Ontladen van de accu (LiFePo) kan al bij 50% bijv. bij een bewolkte lucht.

Enkele afkortingen

  • PV          Photo voltaire (zonnepanelen)
  • SOC        State of Charge (status batterij lading)
  • EPS         Emergency Power Supply (op deze uitgang kun je tot 3000 W apparatuur hangen.

Dat zou dus een homelab server met NAS kunnen zijn.) Pas op! Er mag geen verbinding met het Net zijn. Wil je een automatisch UPS, dan moet er een automatische schakelaar tussen worden gezet die meet of het net wegvalt.

Update 24-05-2022

Ik heb de CT module ( blauwe blokje onder in de kast) op de voeding in de meterkast geplaatst. Dus voor de eigen load.

De CT meter heeft een klem die om de bruine draad van de Net geklikt is. In de adapter is een pijl te zien die in de richting van Net naar load moet wijzen. Nu ziet de inverter ook de levering aan het Net. De batterij wordt nu ook beter gebruikt.

Links zit de 20 Amp automaat die de stroom terug levert aan het Net. Daarnaast nog een oude meter die van Qurrent was, maar niet meer gebruikt werd. Meter werkt nog steeds, maar geeft geen data meer door aan Qurrent, die overigens overgenomen is door GreenChoice.

Je ziet hier op het inverter display, dat er stroom van de batterij naar het Net gaat.

Accu wordt ontladen op de dalen van een wolk in de PV.

Verduurzamen deel 5 – de extra zonnepanelen.

Extra zonnepanelen plaatsen.

Het groendak op de keuken is vervangen door een zonnedak. 8 Trina Solar panelen van 395 Wp op een schans van van der Valk. Om deze panelen aan te sluiten heb ik ook een nieuwe hybrid converter van Growatt geïnstalleerd. De oude SMA Sunnyboy 3000 kan de totale opbrengst niet aan. De Growatt SPH5000 kan max. 6600 Watt aan en heeft twee aansluitingen voor twee strings. De oude panelen staan nu in serie (waren twee strings op de SB3000) en zijn aangesloten op MPPT1. De nieuwe panelen staan in serie op de MMPT2.

Totale opbrengst 3042 WP + 2844 WP is 5886 WP. Dat past op de converter. Max voltage per string is 550V.

Hier zijn enkele foto’s van het bouwproces.

Eerst heb ik het van der Valk schanssysteem op het dak opgebouwd. Alles netjes uitlijnen zodat de panelen er later op passen. De hoogte is 3 meter, dus de ballast valt mee. 3 stoeptegels per m2 is dan genoeg. Je dak moet het wel kunnen houden! Reken even de maximale dak belasting uit. Er kan altijd nog een halve meter sneeuw op blijven liggen!

Er zitten rubber tegeldragers bij. De opstaande stukken die op de randen van het dak kwamen heb ik afgezaagd. Daar komt geen tegel op en ziet er zo strakker uit.

van der Valk solar system

De panelen heb ik pas geplaatst toen de Growatt SPH5000 er was. Wonderwel kwam die eerder dan ik gedacht had. Levering zou eerst in mei zijn, maar ineens kreeg ik een UPS bezorgmelding, dat die al op 21 april zou geleverd worden. Ik moest ineens opschieten.

Om de panelen te plaatsen moeten ze wel naar boven. Ik dacht hoe doe ik dat in m’n eentje? Met een glijbaan met een nok boven in moet het lukken. De truck: Plaats een paneel, knoop er een sjorband aan en dan vanaf het dak optrekken tot de uitsparing. Sjorband eraf en paneel op het hogere keukendak tillen. Daarna op de goede plek. Nu was het uur van de waarheid: paste het allemaal? De panelen zijn 110 cm breed en pasten net op het dak! Je moet altijd een afstand tot de dakrand houden i.v.m. wind. De gootbreedte helpt hier mee. Verder zijn de zijkanten beplaat en ook de open achterkant dichtgezet met plaatmateriaal. Dit voorkomt voornamelijk dat de wind vrij spel heeft.

Na twee panelen kwam ik er achter dat het ook wel makkelijk is als je de tirappes even van de aansluitkabels afknipt. Dat scheelt een hoop gefrut op je rug onder het paneel. De afstand tussen de twee rijen was net te groot om direct aan te sluiten. Hier heb ik een kabel van een meter gemaakt.

Je ziet hier ook, dat het sedumdak er wel aan gaat. alleen een strook tussen de rijen van ca 70 cm blijft over. Deze afstand is nodig om geen schaduw op de achterste rij te krijgen.

Grote en spannende klus was de lange aansluitkabels naar boven te krijgen en naast de bestaande kabels door het dak in te voeren. Een aanhanger knikarm hoogwerker gehuurd bij Boels. Hiermee kon ik mooi langs de vorstpannen langs de dakrand maneuvreren.  Nog vrij lastig om de kabels netjes onder de gevelpannen te krijgen. Deze zijn nl. om de pan vastgezet met een plug. Helaas toch nog een gebroken, maar met een bitumen pleister weer waterdicht. Een extra gevelpan had ik niet liggen.

Binnen de kabels afgewerkt met de MC4 connectoren en op de inverter aangesloten. Tada: na opstarten direct een dubbele stroom opbrengst te zien in de realtime HomeWizard app. Deze data wordt direct uit de slimme meter gehaald.

Growatt SPH5000 Hybride inverter

De Growatt ARK-2.5 batterij wordt ook netjes opgeladen

De extra panelen zijn aangesloten. screenshot van HomeWizard

Volgende blog over de configuratie van de Growatt SPH5000 Hybrid Inverter en de loggers

Project gestopt en weer gestart -Deel 4

Mijn enthousiasme was een tijdje bekoeld. Het totale uitgedachte plan werd de grond ingeboord door de financiering ervan. Dat gaat niet zo makkelijk als gedacht. Het feit, dat je zelf een grote investering moet doen naast de nu verhoogde subsidies telt niet mee. Gewoon te financieren uit de energiebesparing telt niet mee. Waardevermeerdering en risico verlaging van je onderpand: telt niet mee. Nu de oorlog in Oekraïne een rampscenario voorspelt, zou je denken stop de overwinsten van het Gronings gas in verduurzaming en compenseer ook de Groningers royaal.

Enfin, door een kleine meevaller waar ik niet op gerekend had, heb ik het project weer opgepakt. Alleen de prioriteit omgedraaid. Eerst investeren in wat een ROI van 1 jaar heeft: Extra zonnepanelen en een thuisaccu. Later tegen de winter HR++ glas en een warmtepomp op de ventilatie (dat is haast een must om niet een gasbesparing afgezet in Euro’s, door het putje te gooien. Daarnaast doe je mee om zelfvoorzienend te worden. Op naar off Grid.

8 extra zonnepanelen ga ik op een plat dak erbij leggen. De huidige converter moet worden vervangen om de hogere opbrengst om te vormen. Tegelijk gaat de nieuwe hybrid converter ook de accu’s laden. All-in-One.

Dat is het idee, maar waar haal ik de spullen op korte termijn (hoe sneller, hoe meer rendement)? Na het nodige rekenwerk zijn de panelen van 395 PW  snel gevonden en geleverd. Kabels, montage materiaal voor een platdak enz. ook. Dan de Hybrid Converter, die ik wil gebruiken: Growatt SPH5000. Nergens meer te krijgen in Nederland en niemand, die weet wanneer weer op voorraad. Net als de Accu van Growatt. Ook roofgoed. Een zoektocht over het internet volgd. Uiteindelijk bij de PVshop in Polen de accu kunnen bestellen als een van de laatste (de volgend levering kan 6 maanden duren). Op de oude manier met bankoverschrijving betaald. Fijn als de communicatie goed loopt (telefoon) en de spullen binnen komen. De levering van de converter is een probleem. Kan half mei worden, maar ook later. Dan staan de zonnepanelen al twee maand in de schuur te wachten. Toch jammer van 525 kWh extra opbrengst. Helaas kunnen ze dus niet bij de oude omvormer op. (SMA SB-3000)

Nu via een andere leverancier in Duitsland besteld en levering verwachting is begin mei. Zelfs nog wat goedkoper. Als het echte werk gaat beginnen kom ik terug met de uitvoering. Alles zit nu vast op de converter!

Zolang de salderingsregeling er is (wordt vanaf 2023 in stappen teruggebracht) is er natuurlijk geen noodzaak om een thuis accu te gebruiken, maar ik wil m’n eigen stroom gebruiken voor in de avond en nacht! Werkt gelijk als UPS voor m’n homelab.

Volgende blog gaat over de uitvoering.

spullen:

Zonnepanelen 8 * Trina Vertex Mono 395 W op een frame van van der Valk platdak 2 * portret opstelling bij SolarGarant.nl

Kabels en ander materiaal bij stralendgroen.nl

Hybrid Converter Growatt SPH5000 bij inutec-inc.com

Growatt ARK LV Batterij 50 Amp 48V (makkelijk uit te breiden) bij pvshop.eu

Verduurzamen deel 3 – isoleren buitenschil

Stap een uit het stappenplan, het isoleren van de buitenschil.

Begin eerst met het laag hangend fruit: breng tochtstrippen aan en dicht kieren. Dit geldt straks ook bij het isoleren. Kieren of geen goede aansluiting van isolatiemateriaal geeft problemen, werk nauwkeurig. Dat geld ook voor professionals, dus wees kritisch. Een warmtebeeld als bewijs van goed afgeleverd werk, zit meestal niet in de offerte.

Subsidies worden alleen onder voorwaarden uitgekeerd. Minimaal twee isolatie methoden. Dat mag ook glas (min. 8 m2) en een warmtepomp zijn. Geplaatst door een gecertificeerd bedrijf. Daarna pas de subsidie aan te vragen. (pot is 2022 nog genoeg gevuld www.rvo.nl ).

Veel informatie over R en U waarden en soorten isolatie is ook te vinden op de site van Joost de Vree https://www.joostdevree.nl/shtmls/isolatie.shtml

https://www.joostdevree.nl/shtmls/energiezuinige_woning.shtml

De isolerende jas om je huis wil je zo gelijkmatig mogelijk hebben. Als je al (matig) geïsoleerde muren hebt en oud dubbel glas, dan is het slim om eerst de isolatie waarde van je ramen naar minimaal hetzelfde als de muren te brengen. Om nog even te refereren aan de lekke emmer: de grootste gaatjes eerst dichten. Glas wordt met U waarde (warmte doorgang coëfficiënt) aangegeven. De muren in R (warmte geleidingscoëfficiënt) en dat is het omgekeerde van U. om dat om te rekenen naar R : 1/U=R dus een dubbelgals raam heeft een R waarde van 1/2,8=0,35  Een  HR++ raam heeft een R waarde van 1/1,1=0,9 en HR+++ 1/0,6=1,66 . Hoe hoger hoe beter. Dat geeft dus aan, dat een raam per m2 het grootste warmte verlies geeft. Gaan voor HR+++ glas is de beste keuze, maar vergeet niet dat het kozijn dat aan moet kunnen vanwege de dikte. Draaiende delen moeten vervangen worden. Nog een stap verder is Quadro-glas. Je kozijn moet wel 48 mm en een zware ruit kunnen behappen. R waarde is zelfs 3,3. (1/0,3=3,3) Dit is vrijwel gelijk aan een matig geïsoleerde muur met 5 cm Glaswol! Triple blijft reëler om te plaatsen in bestaand kozijn.

Een matig geïsoleerde spouwmuur heeft al een R van 1,8  Het bouwbesluit voor renovatie vereist een minimale R van 1,3 (nieuwbouw R=4,6). Hoe mooi zou het zijn als je dus naar een totaal van R=4,6 zou gaan. Je ziet op de meeste isolatie rollen in de bouwmarkt een R=4,5 staan. Dit is dus al genoeg. In een bestaand huis is dat bijna niet te realiseren zonder ook extra binnen isolatie aan te brengen. Een zolder met weinig raamoppervlak kan natuurlijk wel hoger worden geïsoleerd, dat heeft wel zin. Hoe hoger het warmte verschil binnen-buiten, hoe meer effect isolatie heeft op het warmteverlies.

Dit is ook een van de veranderende inzichten. Vroeger werd uitgegaan van een slaapkamer dat die 15 graden nodig had. Nu wil je ook daar kunnen studeren en dan zou de temperatuur naar 20 – 21 graden moeten. Het gebruik van de ruimtes is gewijzigd. Een zolder was opslag, dus moest droog zijn en vorstvrij. Vandaag worden alle ruimtes vol benut.

Nu komt de boerenlogica in beeld: moet ik geld steken in extra spouw isolatie, ook al krijg je daar 30% subsidie op, terwijl het warmteverlies t.o.v. glas niet veel verminderd? In mijn geval € 1.400,- voor een R verhoging van 1.2 door 4 cm extra EPS parels in de spouw te spuiten. Die 1000,- kan beter naar HR+++ glas. Dit is maar een voorbeeld van hoe je moet denken en je niet gek laten maken door subsidies.

Vloerisolatie is weer een ander verhaal.

5 cm EPS vloerisolatie

Ga je vloerverwarming toepassen is extra isolatie aan te raden. Je wilt natuurlijk niet warmteverlies naar onderen hebben. Afhankelijk van de hoogte van je kruipruimte kun je luchtzakken (TonZon) onder de vloer hangen of steenwoldekens onder vloer aanbrengen. PUR spuiten ben ik geen voorstander van, ondanks dat er geen CFK’s meer mag worden uitgestoten. Is de hoogte een probleem, dan is nog te overwegen de kruipruimte uit te zuigen. Een enorme vacuüm truck voor de deur en met een dikke slang wordt zand onder de vloer weg gezogen. Of toch gelijk een mancave bouwen? Bij minder dan 50 cm is bodemisolatie mogelijk. Een laag van 20-23 cm EPS korrels of chips wordt onder de vloer gespoten. Je kunt nog steeds onder de vloer maar moet door de parels tijgeren. Helpt ook tegen optrekkend vocht. Er moet nog steeds voldoende geventileerd worden. Vochtige lucht moet weg kunnen. Iets lastiger als je onder de vloer moet, maar ja ik ben ook al geen 10 jaar onder de vloer geweest. Korrels zijn bij sloop later te recyclen, maar ja, wanneer is dat?

Dakisolatie kan van binnenuit worden aangebracht. Als er al isolatie op de dakplaten zit, moet je niet vergeten een goed klimaat vlies aan de binnenkant (net onder de gipsplaatafwerking) te plaatsen. Anders kan vocht condenseren op je dakplaat. Een praktische laag van 14-16 cm (R=6.0) minerale wol is handig. Vaak is de balklaag 16 cm en kun je dus daarover de gipsplaat afwerking schroeven. Manuren zijn altijd duurder dan een paar cm extra isolatie!

Een dakkapel plaatsen geeft extra ruimte op zolder (waarde verhogend) en is een onderdeel van de dakisolatie. De dakkapel moet wel goed geïsoleerd zijn en de ramen moeten HR+++ glas kunnen hebben. Dat wordt niet altijd standaard aangeboden. Kritisch blijven en eventueel voor HR++ glas kiezen als dat absurd veel scheelt. Een dakkapel wordt niet als onderdeel van isolatie gezien en is dus niet uit een verduurzamings bouwdepot te betalen!

Conclusie: Blijf kritisch en denk ook na over de terugverdientijd. Kun je zelf veel doen (geen subsidie mogelijk!), dan is het wel interessant. Laat je het uitvoeren, dan kan de terugverdientijd enorm oplopen.

Volgende stap is de verwarmingstechniek.

Deel 2 – Stappenplan van het project

Meten is weten zei ik al in het vorige blog. Weet wat je aan energie verbruikt. Een goed inzicht van je verbruik krijg je door een historie op te bouwen. Heb je nog geen slimme meter, vraag deze dan vervroegd aan. Ik heb een P1 meter van HomeWizard aan de meter hangen, die realtime via WiFi een grafiek van je stroom en gas verbruik op je telefoon weer geeft. Met een abonnement wordt data jaren bewaard en is ook een export in csv te maken. Mijn CV ketel heeft een app, die ook de bedrijfsuren geeft. Het warm tapwater uren is ook te zien. Bij mij is dat ca. 13% van het gasverbruik.

Dus wat wil je weten:

  • Gasverbruik
  • Electragebruik
  • Opbrengst zonnepanelen, terug levering.
  • Waterverbruik, aandeel warmwater.
  • CV water temperatuur
  • Oppervlaktes van begane grond vloer, muren, ramen.

Onderzoek ook de subsidies via RVO.nl . Je moet bijv. minimaal twee isolatiemaatregelen uit laten voeren door een erkend bedrijf. Er zit 9% BTW op manuren i.p.v. 21%.

De grootste uitdaging in verduurzaming van een bestaand huis, is dat alles met elkaar verbonden is. Als je het ene doet, moet ook het andere en als je dit niet doet, heeft dat ook geen zin. Dan heb je nog het rendement van de investering. Heb je geld genoeg en ben je niet milieubewust bezig, dan is het heel erg veel moeite voor een relatief kleine besparing. Het is een wankel evenwicht.

Nu de subsidies in ISDE regeling worden verhoogd, wordt het iets makkelijker om een goeie business case te krijgen. Een beetje bewustwording van de energietransitie en milieu helpt natuurlijk ook. Als je de CO2 uitstoot wilt helpen verminderen, zul je dus moeten verminderen. De eerste stap is isoleren om het energieverbruik op verwarming te verminderen. Vloer, muur en dakisolatie. De volgende stap is het verwarmingssysteem onder de loep te nemen. Warmte pompen halen de warmte uit de lucht of grond. Nadeel is dat er maar ca. 55 graden warmwater wordt gemaakt. Gevolg is dat je dus ook een lage temperatuur CV installatie moet aanleggen. Vloerverwarming, andere radiatoren. Ander kostbaar gevolg is, dat je ook je vloer(-bedekking) moet vervangen. Test een week met 50 graden CV temp. kun je het warm krijgen, dan kan een warmtepomp ook.

Om water te besparen zijn er momenteel systemen om het bad en douche water te recyclen en de warmte terug te winnen. Hydraloop is een soort regenton voor binnen. Een douche die het water hergebruikt is van Upfallshower. Beide Nederlandse uitvindingen.

Om de opbrengst van zonnepanelen volledig zelf te gebruiken (afbouw van salderingsregeling in 2023), moet je de opgewekte stroom opslaan in een thuis accu. ’s Avonds kun je de stroom die over is, wat je anders zou terugleveren, weer zelf gebruiken voor verlichting.

Stappenplan:

  1. Isoleren vloer, muren, dak en ramen.
  2. Verwarmen door warmtepomp en eventueel aangevuld met electrische panelen.
  3. Eigen stroom voorziening met zonnepanelen. Thuis accu.
  4. Waterbesparing, zowel warm als spoel.
  5. Electrische auto voor reizen en als thuisaccu.

Volgende blog gaat over stap 1

Een verduurzamings project bedenken voor je eigen huis

Omdat ik mijn huis wil verduurzamen en daardoor ook een lagere / geen energierekening wil krijgen, ben ik een projectplan gaan schrijven om dit voor elkaar te krijgen. Waar begin je en wat is de impact en wat levert dat op?

in deze serie zal ik proberen de stappen die ik neem te delen.

Deel 1

Een verduurzamings project bedenken voor je eigen huis.

In 2030 wil het kabinet 55% minder CO2 uitstoot realiseren. Hiervoor zullen ook de bestaande huizen van het gas af moeten en worden verwarmd met duurzaam opgewekte energie.

Dat betekend een hoop aanpassingen in de bestaande woningen. Nieuwbouw is een stuk eenvoudiger, daar kun je op ontwerpen. Bestaande woningen zijn met een heel andere gedachten gang gebouwd. Ideeën van toen werken nog steeds, maar door het andere gebruik van ruimtes, worden ook andere eisen gesteld. Om te beginnen zul je een “warmere jas” om je huis moeten hangen. Hoe snel een emmer water leeg loopt, hangt af van het aantal gaatjes en hoe groot die zijn. Dit is net zo bij het vasthouden van warmte. De gaten in je huis moet je dus verminderen en op z’n minst verkleinen. Glas is een van die gaten.

Van het gas af, betekend je oude gas gestookte CV ketel afdanken. Om een warmtepomp (haalt warmte uit de lucht of grond) te gebruiken, moet je de water temperatuur in je radiatoren kunnen verlagen. De normale temperatuur bij een CV is 60-70 graden, maar moet met 55 graden ook je huis warm kunnen krijgen. Is het mogelijk met je bestaande radiatoren de temperatuur te verlagen en toch comfortabel warm te blijven bij -10 graden buiten temperatuur, dan ben je al een eind op weg. Niet alles hoeft dan direct vervangen te worden.

Mijn situatie is een gasgestookte Intergas HR36eco CV ketel (3 jaar oud) en een standaard radiatoren installatie. Ik heb op de grootste radiator in de woonkamer ventilatoren gezet om de warmte sneller te verspreiden en ben gezakt naar 56 graden. De achterkant van deze radiator is bekleed met zilver TonZon radiator folie om maximaal warmte verlies op de gevel te voorkomen. De muur voelt echt kouder aan. Een hybride warmtepomp (met CV ketel als backup) kan dit aan zonder direct een vloerverwarming te installeren.

Handige tools om te gebruiken, meten is weten: Laser digitale temperatuur meter. Hiermee kun je in en uitgangs water temperatuur van je radiator meten. Waterzijdig inregelen van de installatie geeft al een beter rendement.

Een extra informatie blog is van Joost de Vree

In het volgende deel het stappen plan.

Stand van VR/AR okt 2018

Vorig jaar hield ik een presentatie op NLVMUG UserCON2017 met de stelling is VR ready voor het datacenter. Ik gaf een klein overzicht van de stand van zaken over hardware op dat moment en wat de beperkingen waren. Uiteindelijk zei ik dat de software in de Cloud kan draaien, maar een directe koppeling van een highend HDM een latency probleem zou geven.

Voor de duidelijkheid nog even de betekenis van de afkortingen:            

HDM  Head Mounted Display
PPI pixels per inch (meer is beter)
FOV Field of View (breedte gezichtsveld) groter is beter
 IPD   Pupil Distance
6DoF 6 Degrees of Freedom, 6 richtingen, ook in de ruimte
3DoF 3 Degrees of Freedom, 3 richtingen zoals bij 360 video
Latency  Vertraging op de connectie
EyeTracking Pupil wordt gevolg t.b.v. rendering of meten waar je naar kijkt. Dit zal rekenkracht reduceren en daarmee data overdracht
SDE Screen Door Effect, afstand tussen de pixels, zodat er licht tussendoor komt bij LCD schermen. (Bekijk eens je telefoonscherm met een vergrootglas)

Nu een update van wat er nu beschikbaar is en wat er gaat komen. Ik gaf aan dat er een paar belangrijke hardware optimalisaties moesten komen op wat er toen beschikbaar was. Dat was de FOV (Field of View) die nu 100-110°graden is terwijl het normale zicht wat we hebben ca. 190° is. Verder de pixeldichtheid ppi met de resolutie van het scherm, hoe hoger hoe beter. Derde punt is of je een zware pc nodig hebt om de Headset op aan te sluiten of dat de headset AllinOne is, dus alle techniek in de bril.

Vandaag de dag zijn er nieuwe HMD (Head Mounted Displays) op de markt gekomen, maar ook nieuwe snellere videokaarten van nVIDIA. Was de snelste 1080ti (€ 850,-) , nu is er de 2080ti (€ 1350,-).

MSI 1080ti

                                                                 2080ti met realtime raytracing.

Daarnaast zijn er AllinOne headsets gekomen als de Oculus-GO en telefoons met OLED en grote schermen voor in een losse VR bril. Daarover later meer. Van best naar minder.

StarVR

Beste Headset was toen de StarVR. Deze is door IMAX geadopteerd om een highend VR beleving te krijgen. Een FOV van 210°, OLED schermen van hoge kwaliteit en 90 Hz refreshrate met auto IPD (pupil afstand). Helaas was die niet voor de consumenten markt beschikbaar en anders gigantisch duur. Nu is er een nieuwe versie: de StarVR One. Beschikbaar voor de kapitaalkrachtige consument, hoewel er geen prijs beschikbaar is, zul je daar waarschijnlijk wel een middenklasse auto voor kunnen kopen. FOV van 210° breed en 130° hoog, eyetracking om precies het deel waar je naar kijkt in hoge resolutie te laten zien, wat enorm in data zal schelen. Elk OLED scherm per oog wordt aan een eigen video kaart aangesloten. Dat zegt iets over de pc die er achter zit!

Update 09-01-2019

Helaas is de ontwikkeling stop gezet van de StarVR One eind vorig jaar. Waarschijnlijk zal dit het eind inluiden van de HDM. Ook heeft IMAX besloten de locaties met de StarVR te sluiten.

Pimax

OK stapje terug dan naar de gewonere consument: de Pimax ‘8k’ en ‘5k’. Ik richt me even op de ‘5k’. De headset van Pimax heeft ook een super FOV van 200°, maar heeft een LCD scherm. De lenzen geven een beeld wat voor games erg goed is. Omdat de LCD aangelicht moet worden, zal er in donkere scenes, zoals bij horror games in donkere ruimtes, altijd een grijzig beeld zijn. Het is niet als bij OLED uit is echt zwart. Bij LCD zal er altijd wat achtergrond licht doorkomen, waardoor het donker grijs wordt. De prijs zal ergens boven de € 1000,- voor de ‘8k’ uitkomen. De ‘8k’ variant heeft een hogere resolutie, maar heeft ook een stevige video kaart nodig. De verschillende videobloggers zijn wild enthousiast. Eén keer met een FOV van 200° een game gespeeld en de gewone headsets met 110° is een stap terug. Richtprijs $ 699,- voor de ‘5k’.

2560 × 1440 px (QHD) per eye, FOV 200°

update 09-01-2019

De pimax wordt eindelijk geleverd aan de backers. Op de CES 2019 is de versie met OLED schermen gepresenteerd. YouTubers als Sebastian Ang is razend enthousiast (MRTV) Dit is de beste na de StarVR wat voor consumenten te koop is.

Oculus

Voor games wil je een headset met controllers met een 6DoF (6 graden van vrijheid). In september heeft Oculus de Oculus Quest aangekondigd voor $ 399,- en die is voorjaar 2019 beschikbaar. OLED schermen, 6DoF, IPD (oog afstand in te stellen) en twee touch controllers. En dat alles Wireless, dus een AllinOne zonder PC. Dit wordt een betaalbare game headset voor de massa.

De Oculus-GO die nu beschikbaar is, is ook een AllinOne headset met OLED, maar is 3DoF (projectie zit vast aan je hoofd) en heeft alleen een controler om het menu aan te sturen. Er kan in een persoonlijke bioscoop naar YouTube worden gekeken. Goed voor 360° video en simpele games. De Oculus GO is er in twee smaken wat betreft de opslag: 32 GB voor €229,- en 64 GB voor ca. € 264,- de games kun je op de headset plaatsen.

 

Smart Phones

Samsung Note9 heeft een groot OLED scherm en past in een Samsung Gear bril. Ook dit is dan een AllinOne geworden.

Schermgrootte 6.4 inch
Resolutie 2960 x 1440
Schermtype Amoled
Pixeldichtheid 514 ppi

Apple XS MAX is een smartphone met OLED scherm. Deze moet in een losse VR bril (bijv. de Zeiss VR OnePlus) worden geplaatst om ook als AllinOne te werken.

Schermgrootte 6.5 inch
Resolutie 2688 x 1242
Schermtype Super Amoled
Pixeldichtheid 458 ppi

3D 360° Filmcamera’s

Op het Facebook event waar de Oculus Quest is gelanceerd, werd ook de nieuwe 3D 360°camera Manifold getoond. De beelden die de camera levert, zijn zelfs met 6DoF te zien. Voorwerpen in de diepte bewegen als je iets opzij stapt. Dit is wat we in het echt ook ervaren. De intensiteit van de beleving is zo vele malen groter. Zeker geen consumenten camera.

    

Consumenten camera zou de Sonicam kunnen zijn. 3D 360° en met spatial audio. ($3999,-)

bronnen: @Road2VR, @UPloadVR, VoodoDE VR en MRTV on YouTube, Azerty, product sites en VRDays2018.

Verhuizen in IT land moeilijk?

Na 16 jaar van een Amerikaanse provider (powweb.com) naar een Deense (one.com) overstappen, gaat dat lukken? De grootste uitdaging was een WordPress blog van 2007 overzetten, de rest was niet zo ingewikkeld. Zou alles wel goed meekomen? foto’s e.d. Na een week kan ik zeggen: het meeste werkt vandaag weer. (17 sept DNS om).

Helaas ging de 1migration tool van de wordpress niet goed. Dus die handmatig overzetten via ftp. Gelukkig heeft one.com veel HowTo’s. De juiste content importeren in de nieuwe DB en de historie van 10 jaar is weer terug.

Nog een beetje finetunen en alles is ‘up and running’, ook de mail. Alleen een andere relayserver zoeken voor mobiel verzenden.

Het kost wat testen en mailaccounts checken, maar het is te doen!

Kickstarter ervaringen. Twee uit drie. Waak voor complexiteit.

Voorjaar 2016

Soms zoek je een product wat nog niet bestaat en kom je het tegen via een Kickstarter project. Alleen is het dan nog niet te koop maar bestaat alleen het prototype. Zo kwam ik twee jaar geleden een koptelefoon tegen die mijn interesse trok. Een koptelefoon die een 3D audio biedt zoals we in het dagelijks leven ook horen. Geen stereo maar echte 3D ambisonic geluid. De geluidsbron is precies aan te wijzen, ook als je met je hoofd draait. Met een headtracking draait het geluid mee. Dus waarbij bij een gewone hoofdtelefoon het geluid niet wisselt van oor, draait bij de OSSIC X de bron wel mee.

Dolby Atmos in je koptelefoon! En een geluid wat een VR beleving zou aanvullen. Twee jaar geleden meegedaan, gebacked zoals dat heet. Levering december 2016. Dat werd maart 2017, daar kan ik wel op wachten. Netjes wekelijks een mail met de vorderingen. Leuk om je droom te volgen.

Mei 2017

Ondertussen was ik ook op zoek naar een nieuwe TV afstandsbediening, die zowel IR als radio (RF) aan kon. Mijn oude programmeerbare Philips kon alleen IR aan en met de komst van een nieuwe TV en de Ziggo Horizon werkte dat niet meer. Beide gebruiken een radio signaal. Ik vond de NEEO. Een voormalig ontwerper van B&O had deze ontwikkeld. Een Brain met App te bedienen en een Remote die er super strak uitzag, compleet met touchscreen. Vorig jaar mei ingestapt voor € 268 met levering in september 2017. Een dag later de bestelling direct weer geannuleerd! Ik had een reactie gelezen op hun blog waar de eerste backers hun gal spuugden, dat ze al twee jaar wachten en dat het maar niet opschoot. Uiteraard wel de site gevolgd, want een beter alternatief heb ik niet gevonden.

OSSIC X ging goed en had veel lovende reacties op beurzen en engineers van de Abby Road studio’s onder de indruk van de kwaliteit. De eerste serie wordt getest. NEEO had de eerste productie lopen. Dat zag er goed uit. In juni toch weer de stap gewaagd en een Brain met Remote besteld. Levering in oktober 2017. Dat was redelijk te overzien. Ossic had problemen met een mal die compleet vernieuwd moest worden i.v.m. andere hardware. De koptelefoon moest ook op een smartphone kunnen werken. Hier had bij mij een lampje moeten gaan branden!

Ondertussen was ik met VR en AR bezig en zag een Nederlands Kickstarter project van Aryzon langs komen. Een kartonnen AR bril (zoals de Cardbox voor VR) waar je smartphone in past en je op een goedkope manier een augmented reality beeld kunt projecteren. Een ontwerp van afstudeerders van de Universiteit Twente. Voor € 27 kon je daar geen buil aan vallen. Binnen vier maanden geleverd! Binnen een dag de goal gehaald en daarna laten produceren. Een laser gesneden pakket met een speciale fresnel lens.

De NEEO Remote werd uiteindelijk met nog wat financiële strubbelingen (invoerrechten kwamen er nog bij en werden niet bij de deur maar toch bij het totaal van de creditcard geïnd). Net na de Kerst 2017 geleverd in een Apple achtige doos. Strak en alles van mooi materiaal. Ik ben nog steeds super tevreden over dit product: het doet alles wat ik had verwacht. Kan alle techniek in een recept aansturen. Zelfs Sonos, Philips HUE en de Ikea TRÅDFRI. En de eerste feilloze firmware updates zijn geweest. Een aanrader!

De OSSIC X zou dit voorjaar komen (levering uitstel 1 jaar!) De eerste 220 stuks werden ingepakt en aan de testers (eerste backers) uitgeleverd. Kleine App aanpassingen zouden dan de levering aan de rest meegenomen kunnen worden. Ik las in januari een recensie van een backer die bij OSSIC was geweest een demo had gekregen. Hij beschreef waarom het mis ging met de ontwikkeling. Ze waren ingegaan op de vraag van backers of de koptelefoon ook zou kunnen werken op een smartphone. Daar was de ellende begonnen, alle techniek moet nu in de koptelefoon komen, waar die eerst op de computer werd afgehandeld. Grotere processor (32 cores!) en dus ook grotere batterij moesten in de behuizing. Dat koste een nieuwe mal. De complexiteit knalde omhoog. De backer was overigens wel enthousiast. Ik was overigens niet van plan een film met Dolby Atmos op een iPhone te kijken. Ik wilde vooral een aansluiting op de AV Receiver, maar dat kon dan alleen via een laptop vanwege de audio processing.

2018

Na de laatste mail van OSSIC  in januari over de verzending van de 220 stuks prachtige koptelefoons werd het stil. Op de blogs zag je al heftige commentaren verschijnen waarom er geen info meer kwam, met als resultaat een laatste update 59, afgelopen zaterdag 19 mei. A Very Sad Goodbye. Het was een verklaring dat er een mooi product was, maar het geld op en de rest werd niet meer geleverd. Er was geen funding meer voor massa productie. M.a.w. hartelijk dank voor het vertrouwen, maar we stoppen ermee.

Drie Kickstarter projecten, de Nederlandse Aryzon snel en geslaagd, de Zwitserse NEEO toch nog perfect geleverd en de Amerikaanse OSSIC X 3D sublieme headphone met het eind in het zicht gesneuveld. $ 329 armer maar twee jaar een ontwikkeling gevolgd. Stap je in een Kickstarter project, dan moet je een lange adem hebben. Hardware kost minstens twee jaar ontwikkeling en een massa productie kost enorm veel kapitaal. OSSIC zegt nog 2 miljoen nodig te hebben en had al 6 miljoen verstookt.

“Complexity is the most expensive component in your project”. Een quote van Nutanix, die ik inlijf.

https://www.aryzon.com/

https://www.ossic.com/

https://neeo.com/

Wie is er bang voor automation of IT?

Sinds ik aan een project werk waar de IT wordt geautomatiseerd, vraag ik me af: waarom gaat dit proces bij veel bedrijven eigenlijk zo langzaam? Is het voor IT-afdelingen misschien niet aantrekkelijk dat werkwijzen worden ondergebracht in een geautomatiseerd proces, dat níet door IT’ers kan worden uitgevoerd?

Steeds meer IT-taken worden aan gewone gebruikers beschikbaar gesteld via een dienstencatalogus. Door de achterliggende automatisering, kunnen we dit XaaS noemen (All as a Service). Die catalogus levert allerlei voordelen op. Denk aan userbeheer, uitrollen van testomgevingen en backupbeheer door gebruikers. Een HR-afdeling, bijvoorbeeld, kan dankzij zo’n catalogus moeiteloos de gebruikers beheren met de juiste rechten. Geen IT-afdeling die daarvoor aan te pas hoeft te komen! Ook het werk van sommige IT’ers verandert door XaaS. Zij kunnen bijvoorbeeld via een webportaal een server aanvragen om software te testen. Zo kunnen ze dus zelf hun middelen deployen. Dit werkt veel eenvoudiger dan wanneer je alles via een IT-afdeling laat lopen.

Catalogus

We zien dus een verschuiving van afzonderlijke fysieke diensten naar één geautomatiseerde dienst van softwarecomponenten. Hiervoor geldt dat alle achterliggende complexiteit is geautomatiseerd. Samen met NSX, de netwerkvirtualisatieoplossing van VMware, kan het bijbehorende netwerk ook geautomatiseerd worden uitgerold. Netwerken, loadbalancers, firewalls, servers (Windows en Linux), desktops, datastores, backup en zelfs infrastructuren; alles wordt op aanvraag geboden, vanuit een catalogus.

Angst

VMware biedt met vRealize Automation zo’n catalogus (of portal), waaronder eindeloos veel taken kunnen worden geautomatiseerd. De gebruiker krijgt zo een helder overzicht van de diensten/services en de IT-afdeling een woud aan mogelijkheden om die te vullen! En door orchestratie is bijna alles mogelijk. Zo kan er ook direct tegen API’s (Application Programming Interface) van endpoints worden geprogrammeerd. Hierdoor kunnen gebruikers diensten of services aanvragen, zonder zelf kennis van de infrastructuur te hebben of over de administratorrechten te beschikken. De vraag is: moeten IT’ers nou bang zijn dat ze zichzelf overbodig maken? Het antwoord is nee. Het gaat hier om een positieve ontwikkeling die IT’ers in staat stelt om bij te dragen aan de flexibiliteit en meerwaarde van het bedrijf. Door nieuwe diensten in workflows onder te brengen en die met herbruikbare bouwstenen te vullen, neemt de betrouwbaarheid van die IT-diensten toe. De kennis van de IT-afdeling wordt zo beschikbaar gemaakt voor alle medewerkers. Natuurlijk zullen niet alle organisaties direct gebruikmaken van deze portaloplossing, maar ze kunnen er zeker mee in aanraking komen als cloudproviders via vRealize hun clouddiensten aanbieden.

vRealize

De vernieuwde versie van vRealize Automation (versie 7) is al op VMworld 2015 gedemonstreerd en IT in de ’Dutch cloud’ zal de stap naar het ‘catalogus werken’ makkelijker te maken. Of dat nu een private cloud-datacenter is of een public datacenter, als het maar cloudready werkt. Op dit moment bouw ik een vRA7 demo-omgeving in mijn laboratorium. Eén van de grote wijzigingen is de installatieprocedure en een betere schaalbaarheid. In mijn volgende blog deel ik mijn bevindingen hierover!